لهذا آن‌طورها كه مقصود خودم بود ، در ايام توقف [ در ] آستانهء مباركه ، كه كسى با من سروكارى نداشته باشد ، ممكن نشد . جناب ميرزا رضاى كاشانى مهندس الممالك ، كه از جمله اشخاص قابل ، كاردان [ و ] تربيت شدهء اين عصر مىباشد ، و راه تازهء قم و مهمان‌خانه و عمارت صحن مبارك آن‌جا به دستورالعمل او ساخته مىشد ، در بلدهء قم بودند ، مطلع شده ، تشريف آورده [ و ] مهربانىها كردند . اوقات مأموريت ايشان در تبريز هم نوعى سابقهء آشنايى با ايشان در ميان بود . معروف است [ كه ] معزى اليه از اولاد ابوذر غفارى - عليه الرحمه - مىباشد . بعد ، جناب متولىباشى كه از اعاظم و اركان آن بلده مىباشد و مرد مسنّ معقول [ و ] محترمى هستند ، با على خان نايب الحكومه مطلع شده ، تشريف آورده بودند . خود حاكم در قم نبود . جناب متولىباشى مادام توقف انواع و اقسام مهربانىها [ را ] نمودند . جناب مستطاب آقا حسين مجتهد و بعضى علماى ديگر نيز تشريف آوردند ؛ همچنين بعضى تجّار و كسبه و همشهرىها . آقا سيد ابو القاسم كاشى ، مأمور تلگراف‌خانهء آن‌جا ، تلگرافى از جناب آقاى صدر اعظم يعنى جناب مستطاب آقاى ميرزا يوسف مستوفى الممالك ، كه به تازگى صدر اعظم شده بود ، آورد . صورت تلگراف « جناب مستطاب نظام العلماء - سلمه الله تعالى - كمال شوق و انتظار را به ملاقات و فيض صحبت جنابعالى داشتم ، كه لامحاله « 1 » در حين مراجعت ، تلافى ايّام مسافرت به عمل آيد . اين‌كه از راه قم تشريف مىبريد و درك صحبت مقدور نيست ، مايهء ملالت شد . ان شاء اللّه در مكاتبات و بشارت صحّت حالات كوتاهى نفرماييد كه جبران اين تحسّر « 2 » بشود . صدر اعظم » . صحن جديد را به حكم جناب اشرف افخم امين السلطان وزير اعظم - دام اجلاله - مىساختند . تاريخى براى آن از تهران نزد جناب مهندس الممالك « 3 » فرستاده بودند ، كه

--> ( 1 ) . ناچار ، ناگزير . ( 2 ) . تحسر ( tahassor ) ، افسوس ، پشيمانى ، تأسف . ( 3 ) . ميرزا نظام الدين مهندس الممالك ، از رجال اواخر دوره قاجاريه ، كه در سال 1260 ه . ق . در برزآباد كاشان زاده شد و در سن 73 سالگى در سال 1333 ه . ق . بدرود حيات گفت . وى در سال 1275 ه . ق . /